เข้าใจเพื่อดูแล…เพราะการกลืนไม่ใช่เรื่องเล็ก
การกลืนเป็นกระบวนการพื้นฐานที่เราทำกันทุกวันโดยไม่รู้ตัว แต่สำหรับบางคน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคทางระบบประสาท หรือผู้พักฟื้นหลังผ่าตัด การกลืนกลับเป็นเรื่องยาก อันตราย และต้องดูแลอย่างจริงจัง ภาวะนี้เรียกว่า ภาวะกลืนลำบาก (Dysphagia) ซึ่งไม่เพียงทำให้กินได้น้อยหรือรู้สึกอึดอัดขณะกลืน แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการสำลัก การขาดสารอาหาร และปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia)
ภาวะกลืนลำบากเกิดจากอะไร?
- โรคทางระบบประสาท เช่น พาร์กินสัน อัลไซเมอร์ โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
- การเปลี่ยนแปลงในผู้สูงวัย เช่น กล้ามเนื้อช่องปาก-คอลีบลง หรือประสาทสัมผัสลดลง
- ผลข้างเคียงจากการผ่าตัดช่องคอ ช่องปาก หรือการฉายรังสี
- การฟื้นฟูหลังเจ็บป่วยระยะยาว ทำให้กล้ามเนื้อกลืนอ่อนแรง
สัญญาณเตือนสำคัญของภาวะกลืนลำบาก
- ไอหรือสำลักขณะกินหรือดื่ม
- รู้สึกกลืนลำบากหรือเจ็บขณะกลืน
- มีน้ำลายไหลผิดปกติ พูดไม่ชัด เสียงเปลี่ยน
- กลืนช้า ต้องกลืนหลายครั้ง
- น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
- มีเสมหะหรือน้ำมูกหลังการกิน
หากพบอาการเหล่านี้ ควรรีบปรึกษานักโภชนาการหรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ดูแลอย่างไรเมื่อมีภาวะกลืนลำบาก?
การกลืนเป็นกระบวนการพื้นฐานที่เราทำกันทุกวันโดยไม่รู้ตัว แต่สำหรับบางคน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคทางระบบประสาท หรือผู้พักฟื้นหลังผ่าตัด การกลืนกลับเป็นเรื่องยาก อันตราย และต้องดูแลอย่างจริงจัง ภาวะนี้เรียกว่า ภาวะกลืนลำบาก (Dysphagia) ซึ่งไม่เพียงทำให้กินได้น้อยหรือรู้สึกอึดอัดขณะกลืน แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการสำลัก การขาดสารอาหาร และปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia)
1.ปรับเนื้อสัมผัสอาหารตามระดับความสามารถในการกลืน
- ของเหลวใส (Level 0)
- หนืดเล็กน้อย (Level 1)
- หนืดน้อย (Level 2)
- หนืดปานกลาง (Level 3)
- อาหารบดละเอียด (Level 4)
2.เลือกอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงในปริมาณที่พอเหมาะ
เพราะผู้มีภาวะกลืนลำบากมักกินได้น้อย ต้องเน้นสารอาหารเข้มข้นแต่ย่อยง่าย
3.ใช้อาหารเฉพาะทางที่สามารถปรับความหนืดได้ เช่น นิวทริโฟล (Nutriflow®)
ซึ่งสามารถปรับเนื้อสัมผัสตาม IDDSI โดยไม่ต้องเติมสารหนืด และยังให้สารอาหารครบ 5 หมู่ พร้อมโปรตีนจากพืชคุณภาพสูง
นิวทริโฟล (Nutriflow®) ช่วยให้การกินเป็นเรื่องง่ายและปลอดภัย
“ทุกคำที่กลืนได้อย่างปลอดภัย
คืออีกก้าวของการฟื้นตัว”
รู้จัก IDDSI: มาตรฐานระดับความหนืด
กินอย่างปลอดภัย…เริ่มจากเนื้อสัมผัสที่เหมาะสม
เมื่อพูดถึง “การกลืนอาหาร” เรามักนึกถึงแค่เรื่องรสชาติหรือปริมาณ แต่สำหรับผู้สูงวัย หรือผู้ที่มีปัญหาการกลืน ระดับความหนืดของอาหารและเครื่องดื่ม คือสิ่งสำคัญที่ช่วยให้กินได้อย่างปลอดภัย ไม่สำลัก และมีคุณภาพชีวิตที่ดี มาตรฐานสากลที่ใช้ทั่วโลกเพื่อจัดระดับความหนืดนี้ เรียกว่า IDDSI
IDDSI คืออะไร?
IDDSI ย่อมาจาก International Dysphagia Diet Standardisation Initiative คือระบบมาตรฐานระดับโลกในการจัดอาหารและของเหลวตามความสามารถในการกลืน โดยแบ่งเป็น 8 ระดับ (Level 0–7) ครอบคลุมตั้งแต่ของเหลวใสไปจนถึงอาหารบดละเอียดและอาหารแข็ง
ตารางระดับความหนืดของ IDDSI
IDDSI ดีกว่าแค่ “ของเหลวข้น” ตรงไหน?
นิวทริโฟล (Nutriflow®) กับ IDDSI
นิวทริโฟล (Nutriflow®) คือผลิตภัณฑ์อาหารทดแทนมื้ออาหารชนิดแรกในไทย
ที่ใช้นวัตกรรม AdaptiveFlow™ ช่วยปรับระดับความหนืดได้ถึง 4 ระดับ ตามปริมาณน้ำที่ผสม
“โภชนาการที่ดี…ควรเริ่มจากสิ่งที่กลืนได้โดยไม่เสี่ยง”
Tips โภชนาการแบบ Plant-Based
เริ่มกินพืชอย่างมีสมดุล เพื่อสุขภาพที่ยั่งยืน
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การกินแบบ “Plant-Based” ได้รับความสนใจมากขึ้นในกลุ่มคนรักสุขภาพ ไม่ว่าจะเพื่อดูแลหัวใจ ควบคุมเบาหวาน ลดการอักเสบ หรือเพื่อลดการใช้ทรัพยากรของโลก แต่การเปลี่ยนมากินพืชให้ครบถ้วนโดยไม่ขาดสารอาหาร ก็ยังเป็นคำถามของหลายคน หน้านี้จึงรวบรวมคำแนะนำแบบเข้าใจง่าย และอิงตามหลักโภชนาการที่เชื่อถือได้ เหมาะสำหรับทั้งผู้เริ่มต้นและผู้ที่อยากปรับให้ Plant-Based ของตนสมดุลมากขึ้น
- โปรตีนพืช เช่น ถั่วเหลือง ถั่วลันเตา ควินัว ข้าวโอ๊ต งา
- ผสมให้หลากหลายเพื่อให้ได้กรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วน
- สำหรับผู้ที่ต้องการโปรตีนเข้มข้น เช่น ออกกำลังกาย ผู้สูงวัย หรือผู้พักฟื้น อาจเลือกโปรตีนเสริมจากพืช เช่น นิวทริโฟล (Nutriflow®)
รู้ไหม? นิวทริโฟล (Nutriflow®) ให้โปรตีนพืช 14 กรัมต่อซอง พร้อม BCAAs
- ธาตุเหล็กจากพืชดูดซึมได้น้อยกว่าสัตว์ ควรกินร่วมกับวิตามิน C เช่น ถั่ว+ฝรั่ง หรืองาดำ+ส้ม
- วิตามิน B12 พบมากในอาหารจากสัตว์ อาจต้องเสริมในรูปอาหารเสริม (Nutriflow® มี B12 เสริมในปริมาณที่เหมาะสมต่อวัน)
- เลือกอาหารที่มีใยอาหารสูง เช่น ข้าวกล้อง เมล็ดเจีย อินูลิน
- ช่วยให้ลำไส้ดี ระบบขับถ่ายสมดุล และดูดซึมสารอาหารได้ดีขึ้น
- เลือกไขมันดีจากพืช เช่น MCT Oil น้ำมันรำข้าว อะโวคาโด ช่วยให้ร่างกายดูดซึมวิตามินที่ละลายในไขมันได้ดี
- ไม่ใช่ทุกอย่างที่เป็นพืชจะดีต่อสุขภาพ
- ลดอาหารพืชแปรรูป เช่น โปรตีนเกษตรปรุงรสจัด มันฝรั่งทอด ซอสที่มีน้ำตาล/เกลือสูง
- เลือกอาหารที่สมดุลในรสชาติและคุณค่า เพื่อสุขภาพระยะยาว
- เริ่มจาก 1 มื้อต่อวัน หรือเลือกอาหารทดแทนมื้อที่เป็น Plant-Based เพื่อให้ร่างกายคุ้นเคย
- ดื่มน้ำมากขึ้น และฟังเสียงร่างกายตนเอง
- หมั่นตรวจสุขภาพ และปรึกษานักโภชนาการเมื่อมีข้อสงสัย
“การกินแบบ Plant-Based ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทันที… แต่เริ่มจาก ‘มื้อที่ตั้งใจ’ ก็สร้างความเปลี่ยนแปลงได้แล้ว”
